Các yếu tố xác định hoạt tính của hệ thống chất môi giới?

Lượng chất môi giới (tổng hợp, bài xuất, tái tổng hợp, phân hủy), tình trạng của cơ quan tiếp nhận (thụ quan), mối quan hệ tương hỗ với các hệ thống chất môi giới khác.
Trong khi đó hệ thống chất môi giới thần kinh có nguồn gốc khác, thuộc nhóm amin sinh học (xerotonin) thay đổi không đáng kể lúc về già. Đôi lúc lượng xerotonin tại một số vùng của hệ thần kinh trung ương còn tăng.
Những thay đổi trong các cặp catecholamin (noradrenalin cộng với dopamin) – acetylcholin, chủ yếu là tăng cường hoạt tính của xerotonin và acetycholin, cũng thuộc những rối loạn cơ bản về mặt chức năng liên hệ giữa nơron qua các chất môi giới thần kinh. Trong trạng thái bình thường các cặp chất môi giới đã nêu ra ở trên có tác động đối kháng. Sự hoạt hóa xerotonin và các chất kiểu colin dứt khoát làm cho các hiệu quả sinh học của catecolamin trong não giảm xuống. Kết quả xuất hiện các tiền đề cho phát triển bệnh lý thần kinh và tâm thần trên nền rối loạn chức năng về mặt hoạt tính của các hệ thống chất môi giới.
Hoạt tính của hệ thống chất môi giới được xác định bởi rất nhiều yếu tố như: lượng chất môi giới (tổng hợp, bài xuất, tái tổng hợp, phân hủy), tình trạng của cơ quan tiếp nhận (thụ quan), mối quan hệ tương hỗ với các hệ thống chất môi giới khác, ảnh hưởng biến dạng do các chất hoạt hóa sinh học gây ra (như neuropeptid). Song những thay đổi của các thụ quan, là các cấu trúc protein đặc biệt khu trú trên màng nowrron, và thực hiện mối tương tác cụ thể giữa chất môi giới với các tế bào thần kinh, giữ vai trò chủ chốt đối với các cơ chế già hóa não bộ. Nhờ mối liên kết giữa chất môi giới với các thụ quan đã phát sinh các phản ứng sinh hóa khác nhau. Chính chúng xác định, khả năng hoạt động sống của nơron hiệu quả sinh lý cuối cùng của nó. Khả năng màng nơ ron tiếp nhận một số lượng chất môi giới nhất định, trước hết được xác định bởi một số lượng các thụ quan. Sau đó là mối quan hệ giữa thụ quan với chất môi giới.
Những rối loạn các quá trình môi giới thần kinh trung ương lúc già thường liên quan với việc thay đổi số lượng thụ quan. Việc giảm đáng kể vai trò môi giới của catecolamin (trong số này có cả vai trò môi giới của dopamin) lúc già là do số lượng các thụ quan dopamin tại các phần khác nhau của não giảm đáng kể. Ngoài ra lượng dopamin (cụ thể giảm hoạt tính của các men tham gia và sinh tổng hợp nó) cũng giảm.
Số lượng các thụ quan adrenalin và colin, cũng như các thụ quan xerotonin giảm theo tuổi ít hơn.
Chất môi giới bài xuất vào khe synap tác động lên thụ quan của màng nowrron khác. Sau đó chất môi giới hoặc được phân tách bởi các men đặc biệt, hoặc các tận cùng thần kinh sinh ra nó thu hồi lại. 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*